De 6 belangrijkste beslissingen voor het eerste uur na de geboorte

Het eerste uur na de geboorte van je kindje wordt ook wel het gouden uurtje genoemd. En dat is niet voor niets. In die eerste zestig minuten gebeurt er iets bijzonders: jij en je baby leren elkaar kennen. Je ruikt elkaar, voelt elkaars warmte en begint aan een band die een leven lang meegaat.

Tegelijkertijd worden er in dat eerste uur een aantal medische en praktische beslissingen genomen. Sommige daarvan zijn standaard in Nederland, andere zijn een bewuste keuze die je zelf maakt. Het fijne is: je hoeft dit niet ter plekke te bedenken. Door je er van tevoren in te verdiepen, kun je ontspannen genieten van dat bijzondere moment.

In dit artikel bespreken we de zes belangrijkste beslissingen die rond het eerste uur na de geboorte spelen. Zo weet je precies wat je kunt verwachten en kun je samen met je partner en verloskundige vooraf aangeven wat je wensen zijn. Wil je ook de rest van je bevalling goed voorbereiden? Bekijk dan onze complete bevalplan checklist.

1. Huid-op-huid contact

Direct na de geboorte wordt je baby het liefst op je blote borst gelegd. Dit huid-op-huid contact is een van de mooiste en belangrijkste momenten na de bevalling. Je baby herkent je hartslag, ruikt je huid en voelt zich veilig bij jou. Het is een overweldigend en intiem moment dat veel ouders als het hoogtepunt beschrijven.

Maar huid-op-huid contact is meer dan een warm gevoel. Het helpt je baby om de lichaamstemperatuur op peil te houden, de ademhaling te stabiliseren en de hartslag te reguleren. Bovendien stimuleert het de aanmaak van oxytocine bij jou, waardoor de nageboorte (placenta) makkelijker loskomt en de melkproductie op gang komt.

De meeste zorgverleners in Nederland zijn groot voorstander van huid-op-huid contact en zullen je baby direct na de geboorte bij je leggen. Medische controles worden zoveel mogelijk uitgevoerd terwijl je baby op je borst ligt. Alleen als er directe medische zorg nodig is, wordt je baby tijdelijk meegenomen.

2. Navelstreng afklemmen en doorknippen

Na de geboorte zit je baby nog vast aan de navelstreng, die verbonden is met de placenta. Op een gegeven moment wordt de navelstreng afgeklemd en doorgeknipt. De vraag is: wanneer doe je dat? Dit heet het moment van afnavelen, en er zijn goede redenen om hier even mee te wachten.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert om minimaal 1 tot 3 minuten te wachten met het afklemmen van de navelstreng. Dit wordt ook wel uitgesteld afnavelen of delayed cord clamping genoemd. In die extra minuten stroomt er nog bloed van de placenta naar je baby, wat zorgt voor een hogere ijzervoorraad en een betere zuurstofvoorziening.

• Je baby krijgt tot wel 30% meer bloedvolume
• De ijzervoorraden zijn hoger, wat belangrijk is voor de hersenontwikkeling
• Het risico op bloedarmoede in de eerste levensmaanden neemt af
• Bij premature baby's zijn de voordelen nog groter

Veel partners vinden het bijzonder om de navelstreng door te knippen. Dit kun je van tevoren aangeven in je bevalplan. Bespreek met je verloskundige wat het beleid is rondom uitgesteld afnavelen en geef aan wat jullie voorkeur heeft.

3. Vitamine K

Kort na de geboorte krijgt je baby vitamine K toegediend. Vitamine K is essentieel voor de bloedstolling. Pasgeboren baby's hebben van nature een lage vitamine K-voorraad, waardoor er een klein maar serieus risico bestaat op een bloedingsstoornis. In Nederland is het daarom standaard om alle pasgeborenen vitamine K te geven.

Er zijn twee manieren om vitamine K toe te dienen. De eerste optie is een eenmalige injectie in het beentje van je baby, die direct volledige bescherming biedt. De tweede optie zijn orale druppels, die je baby via de mond krijgt. Bij druppels zijn vervolgdoses nodig gedurende de eerste weken. Je verloskundige of kinderarts bespreekt de opties met je.

4. Oogdruppels of oogzalf

In sommige gevallen wordt er na de geboorte antibiotische oogzalf of oogdruppels aangebracht bij je baby. Dit is bedoeld om ooginfecties te voorkomen die kunnen ontstaan tijdens de passage door het geboortekanaal. Het gaat dan specifiek om infecties door bepaalde bacterien die soms aanwezig zijn zonder dat de moeder daar klachten van heeft.

In Nederland is het toedienen van oogdruppels of oogzalf niet altijd standaard, maar het komt wel regelmatig voor, vooral in ziekenhuizen. Je kunt dit van tevoren bespreken met je verloskundige of gynaecoloog. Zij kunnen je informeren over wanneer het wel of niet wordt aangeraden op basis van jouw situatie.

Het is goed om te weten dat je hier een keuze in hebt. Sommige ouders willen dat het standaard wordt toegediend, andere ouders kiezen ervoor om het achterwege te laten als er geen risicofactoren zijn. Dit is een goed onderwerp om mee te nemen in het gesprek met je verloskundige.

5. De eerste voeding

Het eerste uur na de geboorte is een ideaal moment voor de eerste voeding. Of je nu kiest voor borstvoeding of flesvoeding, je baby heeft een aangeboren zuigreflex die in dit eerste uur het sterkst is. Bij huid-op-huid contact zul je merken dat je baby naar je borst zoekt. Dit wordt het rooting-reflex genoemd: je baby draait het hoofdje, opent het mondje en zoekt de tepel.

In Nederland start ongeveer 80% van de moeders met borstvoeding. Als je voor borstvoeding kiest, is het fijn om te weten dat de eerste voeding niet perfect hoeft te gaan. Het is helemaal normaal als het even zoeken is. Je kraamverzorgende is er om je hierbij te helpen en te begeleiden in de eerste dagen na de geboorte.

Kies je voor flesvoeding? Dan kan je partner de eerste voeding geven, wat ook een heel mooi moment van verbinding is. Zorg ervoor dat je van tevoren flesjes en kunstvoeding in huis hebt. Als je thuis bevalt, is het prettig om alles klaar te hebben staan zodat je er niet meer over na hoeft te denken.

6. De hielprik (neonatale screening)

De hielprik is strikt genomen geen beslissing voor het eerste uur, maar het is wel iets om je van tevoren in te verdiepen. De hielprik wordt meestal afgenomen tussen dag 3 en dag 7 na de geboorte door je verloskundige of kraamverzorgende. Met een klein druppeltje bloed uit het hieltje van je baby worden er belangrijke tests uitgevoerd.

De hielprik maakt onderdeel uit van het RIVM-screeningsprogramma en test op 26 zeldzame maar ernstige aandoeningen. Denk aan stofwisselingsziekten, sikkelcelziekte en aangeboren schildklierproblemen. Vroege opsporing maakt het mogelijk om snel te starten met behandeling, waardoor ernstige gevolgen voorkomen kunnen worden.

• De hielprik is gratis en vrijwillig, maar wordt sterk aanbevolen
• De uitslag krijg je meestal binnen enkele weken
• Bij een afwijkende uitslag word je direct gebeld voor vervolgonderzoek
• Het prikje is kort en je baby mag direct daarna getroost worden

Hoewel de hielprik pas na een paar dagen plaatsvindt, is het fijn om vooraf te weten wat het inhoudt. Zo ben je niet verrast en kun je eventuele vragen alvast voorbereiden. Je kraamverzorgende kan je er meer over vertellen.

Bereid je voor, maar blijf flexibel

Het gouden uurtje is een bijzonder moment dat je maar een keer meemaakt per kindje. Door je vooraf te verdiepen in deze zes beslissingen, kun je bewuste keuzes maken die passen bij jouw wensen en waarden. Schrijf je voorkeuren op in je bevalplan en bespreek ze met je verloskundige en je partner.

Tegelijkertijd is het belangrijk om flexibel te blijven. Een bevalling verloopt niet altijd zoals gepland, en dat is helemaal oké. Soms zijn er medische redenen om van je oorspronkelijke plan af te wijken. Vertrouw op je zorgverleners en weet dat zij altijd het beste voor jou en je baby voor ogen hebben. Het belangrijkste is dat jullie allebei gezond en veilig zijn.

Wil je meer inspiratie? Bekijk echte bevalplan voorbeelden van andere Nederlandse moeders, of lees meer over pijnbestrijding opties tijdens de bevalling. Hoe beter je voorbereid bent, hoe rustiger je kunt genieten van dat onvergetelijke eerste uur met je kindje.